W sobotę spotkaliśmy się w Parku Miejskim Podlesie w Dąbrowie Górniczej na rodzinnym warsztacie przyrodniczym. Przez trzy godziny uczyliśmy się orientacji w terenie, obserwowaliśmy przyrodę i ćwiczyliśmy praktyczne umiejętności, które mogą przydać się każdej rodzinie. Najwięcej emocji wzbudziły obserwacja ptaków, żab i ropuch, zbieranie młodych pędów roślin oraz faktyczne rozpalanie ognia.

Rodzinny warsztat przyrodniczy w Dąbrowie Górniczej

Na warsztacie spotkało się blisko 20 osób — dzieci i dorośli, od najmłodszych po nastolatki. Był to czas wspólnej nauki, rozmów, odkrywania i bycia razem w terenie. Uczyliśmy się nie z podręcznika, ale przez obserwację, dotyk, słuchanie i działanie.

Wyznaczanie kierunków świata i orientacja w terenie

Pierwszą część warsztatu poświęciliśmy wyznaczaniu kierunków świata. Rozmawialiśmy o tym, gdzie jest północ, południe, wschód i zachód, jak korzystać z kompasu oraz jak orientować mapę w terenie.

Obserwowaliśmy również drzewa i ich północną oraz południową stronę. Dzieci mogły zobaczyć, że przyroda sama daje człowiekowi wskazówki — na przykład przez obecność mchów i porostów po bardziej wilgotnej stronie pnia.

Pracowaliśmy także z mapą Dąbrowy Górniczej w skali 1:20 000. Wspólnie szacowaliśmy odległości, czas dojścia do wybranych punktów i ćwiczyliśmy praktyczne wykorzystanie skali oraz przeliczanie jednostek.

Pierwsze oznaki wiosny w lesie i parku

Już na początku spaceru widzieliśmy pierwsze oznaki wiosny. Pojawiły się krokusy, które dzieci mogły oglądać przez lupy, a w lesie zobaczyliśmy również kwitnące zawilce. To był piękny moment uważnego spotkania z przyrodą (szafranem konkretnie 😉 i dobry przykład tego, jak wiele można zauważyć, kiedy naprawdę patrzy się uważnie.

Zbieranie młodych pędów roślin na herbatę

W czasie spaceru oznaczaliśmy rośliny i zbieraliśmy młode pędy na ziołową herbatę. Później przygotowaliśmy ją przy stawie. To był jeden z tych momentów, które szczególnie mógł zapaść w pamięć dzieciom i dorosłym — bo można było nie tylko zobaczyć rośliny, ale też wykorzystać je w praktyce.

Herbatę przygotowaliśmy z młodych pędów skrzypu, młodych liści czarnego bzu, mięty i kwiatów lipy. Jej smak był wyjątkowy również dlatego, że powstała ze składników zebranych wspólnie podczas spaceru.

Obserwacja ptaków w lesie — kowalik, dzięcioł, rudzik i modraszka

Jednym z najciekawszych punktów warsztatu była obserwacja ptaków. Udało nam się przywołać kowalika i obserwować go przez lornetkę. Dla dzieci było to wyjątkowe doświadczenie — zobaczyć z bliska ptaka, posłuchać go i przyjrzeć się temu, jak porusza się po drzewie.

Słyszeliśmy i rozpoznawaliśmy również inne gatunki: dzięcioła, sikorkę bogatkę, grubodzioba, rudzika i modraszkę. Ta część spotkania pokazała, jak dużo dzieje się w lesie i jak wiele można odkryć, kiedy człowiek zatrzyma się i wsłucha w przyrodę. Niesamowite było obserwować kowalika przysłuchującego się jakby z ciekawością dźwiękom, które go przywołały.

Obserwacja żab, ropuch i organizmów wodnych nad stawem

Naszym celem był staw i to właśnie tam czekały na nas kolejne emocje. Obserwowaliśmy żaby, ropuchy i drobne organizmy wodne. Dzieci mogły z bliska zobaczyć różnice między żabą a ropuchą oraz dowiedzieć się, jak wygląda ich tryb życia. Udało nam się rozpoznać żabę trawną, żabę wodną oraz ropuchę szarą. Wyłowiliśmy także drobne organizmy wodne, między innymi kiełże i larwy chruścika. To była bardzo praktyczna lekcja przyrody — oparta nie na obrazkach, ale na bezpośredniej obserwacji doświadczeniu.

Rozpalanie ognia w terenie — praktyczna nauka dla rodzin

Bardzo ważną częścią warsztatu było rozpalanie ognia. Po drodze zbieraliśmy korę brzozy i rozmawialiśmy o tym, dlaczego pali się tak dobrze – to rodzaj wosku, który jest w korze brzozy czyni ją tak łatwopalną. Dzieci mogły zobaczyć w praktyce, jak działa naturalna rozpałka i jak odpowiedzialnie korzystać z ognia w terenie.

Rozpaliliśmy niewielkie ognisko z wykorzystaniem pochodni szwedzkiej i zagotowaliśmy na nim wodę. Pokazaliśmy również ognisko typu Dakota oraz podstawy bezpiecznego rozpalania. Był też czas na naukę zapalania zapałek i pokaz wykorzystania skupienia promieni słonecznych. To była praktyczna, konkretna i bardzo angażująca część spotkania.

Jednym z najważniejszych elementów tego spotkania było to, że dzieci i dorośli uczyli się razem. Rodzice byli równie zaangażowani w obserwację, zadawanie pytań i poznawanie przyrody. To właśnie takie rodzinne doświadczenia budują nie tylko wiedzę, ale też cenne relacje.

Warsztaty przyrodnicze jako część programu Rodzina Gotowa na Trudne Czasy

Warsztaty przyrodnicze są częścią programu Rodzina Gotowa na Trudne Czasy. W tym programie chodzi nie tylko o konkretne umiejętności, takie jak orientacja w terenie, korzystanie z mapy czy rozpalanie ognia. Równie ważne jest budowanie środowiska rodzin, które spotykają się, uczą razem i mogą być dla siebie wsparciem.

Dziękujemy i zapraszamy 15 kwietnia

Bardzo dziękujemy wszystkim rodzinom za obecność, energię, pytania i wspólnie spędzony czas. To był piękny dzień pełen radości, zachwytu i nauki.

Już dziś zapraszamy Was na kolejne spotkanie w ramach programu Rodzina Gotowa na Trudne Czasy — 15 kwietnia. To będzie kolejna okazja do wspólnej nauki w terenie, budowania relacji i zdobywania umiejętności, które naprawdę mogą przydać się każdej rodzinie.

Jeśli chcecie dołączyć do programu Rodzina Gotowa na Trudne Czasy, spędzić wartościowy czas z innymi rodzinami i uczyć się rzeczy prostych, konkretnych i przydatnych — zapraszamy.

Ania i Tomek Pieczarka
Pieczarki i Przyjaciele — rodzina, edukacja, przygoda